Lối thoát đã mở

THANH LINH
Thứ Hai, 19-04-2021, 14:14
Biếm họa của SHAHID ATIQULLAH

Mỹ và các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã nhất trí rút quân đội khỏi Afghanistan bắt đầu vào ngày 1-5 tới, với hy vọng có thể thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình giữa Chính phủ Afghanistan và lực lượng Taliban. Với việc rút quân khỏi Afghanistan, Mỹ và NATO muốn chấm dứt sự can dự kéo dài hai thập kỷ tại quốc gia Tây - Nam Á, gây những thiệt hại khổng lồ cả về người và của. 

Sau loạt vụ tiến công khủng bố kinh hoàng giữa lòng nước Mỹ vào ngày 11-9-2001 do mạng lưới al-Qaeda tiến hành khiến gần 3.000 người thiệt mạng, Mỹ và đồng minh đã quyết định can thiệp quân sự ở Afghanistan. Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Joe Biden cho biết, al-Qaeda không gây ra mối đe dọa nào đối với nước Mỹ vào thời điểm này. Hiện chỉ còn khoảng 2.500 lính Mỹ đóng quân ở Afghanistan trong tổng số 9.600 binh sĩ thuộc NATO đang hiện diện tại quốc gia Tây - Nam Á này. 

Theo AP, Lầu năm góc ngày 16-4 cho biết, Mỹ có thể tăng cường hiện diện tạm thời các đơn vị ở Afghanistan trong những tuần và tháng tới để thực hiện đầy đủ yêu cầu của Tổng thống Joe Biden về việc rút một phần lực lượng vào ngày 1-5 tới, tiến tới đưa an toàn toàn bộ các lực lượng về nước trước ngày 11-9. Tiếp theo tuyên bố của Mỹ, một loạt thành viên NATO cũng ra quyết định tương tự. Trong phát biểu ngày 16-4, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Kramp-Karrenbauer nhấn mạnh: “Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, tất cả các lực lượng Đức sẽ rời Afghanistan vào giữa tháng 8 tới”. Điều này có nghĩa các binh sĩ Đức sẽ rời khỏi Afghanistan trước thời điểm cuối cùng binh sĩ Mỹ rút khỏi đây là ngày 11-9. Trong khi đó, Anh, Australia, Romania, CH Czech… cũng đã lên phương án rút quân khỏi quốc gia Tây - Nam Á này.

Sau khi rút quân, Mỹ và NATO sẽ dựa vào lực lượng quân đội và cảnh sát Afghanistan - lực lượng mà họ đã tài trợ hàng tỷ USD, để duy trì an ninh, dù cho các cuộc đàm phán hòa bình giữa Chính phủ Afghanistan và phiến quân Taliban đang gặp khó khăn. Bình luận về việc Mỹ rút quân, Tổng thống Afghanistan, Ashraf Ghani ngày 14-4 cho biết, nước này tôn trọng quyết định của Mỹ và các lực lượng của Afghanistan “đủ năng lực” bảo vệ người dân và đất nước. 

Quyết định rút quân của Mỹ và NATO được đưa ra vào thời điểm tròn 20 năm sau loạt tiến công khủng bố của al-Qaeda châm ngòi cho cuộc chiến kéo dài của Mỹ tại quốc gia Tây - Nam Á này. Cuộc chiến tại Afghanistan đã khiến 2.400 quân nhân Mỹ thiệt mạng và tiêu tốn của nước này ước tính 2.000 tỷ USD. Thời điểm cao trào, số quân Mỹ ở Afghanistan từng lên tới 100.000 người vào năm 2011. Hiện, số binh sĩ NATO còn ở Afghanistan vào khoảng 9.600 người, trong đó Mỹ có 2.500 binh sĩ và Đức có 1.100 binh sĩ.

Giới quan sát nhận định rằng, kế hoạch rút quân nói trên được xem là bước đi hợp lý của Mỹ và NATO nhằm đạt được lợi ích cả về kinh tế, chính trị và ngoại giao. Với việc rút quân khỏi Afghanistan, NATO sẽ tiết kiệm được hàng tỷ USD chi cho bảo đảm an ninh tại nước này mỗi năm, thúc đẩy Taliban thực hiện cam kết giảm bạo lực theo thỏa thuận lịch sử ký với Mỹ tháng 2-2020… Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, vẫn còn nhiều ý kiến lo ngại về những rủi ro an ninh đối với Afghanistan nếu Mỹ giảm hiện diện quân sự tại đây. Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) William Burns lưu ý rằng, chưa có gì bảo đảm Taliban sẽ thực hiện cam kết giảm bạo lực khi Mỹ và đồng minh rút quân, đó là chưa kể những tổ chức khủng bố như al-Qaeda hay tổ chức tự xưng “Nhà nước Hồi giáo” (IS) tại Afghanistan sẽ lợi dụng khoảng trống sau khi NATO rút quân để gây dựng lại lực lượng.

Tiến trình hòa bình Afghanistan rơi vào bế tắc khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Chính phủ Afghanistan và lực lượng Taliban tại Doha (Qatar) bị đình trệ. Mỹ chủ trương thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình này và muốn Chính phủ Afghanistan và Taliban đạt được một số thỏa thuận về chia sẻ quyền lực. Tuy nhiên, Taliban tuyên bố điều đó chỉ diễn ra khi nào các lực lượng nước ngoài rút toàn bộ quân đội khỏi Afghanistan.

Dù vẫn còn không ít ý kiến lo ngại bất ổn sẽ gia tăng ở Afghanistan sau khi Mỹ và NATO rút quân, song đã đến lúc Mỹ phải tự mở lối thoát khỏi “bãi lầy” ở quốc gia Tây - Nam Á, cũng như để người dân Afghanistan tự định đoạt tương lai của chính mình.

.