Gian nan đường trở về

LÂM VŨ
Thứ Hai, 16-11-2020, 16:11
Biếm họa của SHADI GHANIM

Tại Hội nghị quốc tế về hồi hương người tị nạn Syria, Tổng thống Bashar al-Assad khẳng định mong muốn người dân tha hương có thể trở về đóng góp tái thiết đất nước, song cũng lưu ý còn nhiều trở ngại với mục tiêu này. Không chỉ là viện trợ nhân đạo, mà phối hợp quốc tế nhằm chấm dứt xung đột là nỗ lực cần thiết, giúp mở đường về cho người tị nạn Syria.

Hội nghị quốc tế về hồi hương người tị nạn Syria diễn ra trong hai ngày 11 và 12-11, tại Thủ đô Damas, với sự tham gia của đại diện một số tổ chức, cơ quan của LHQ, Hội Chữ thập đỏ quốc tế, cùng các quan chức, nhà ngoại giao từ gần 20 quốc gia, trong đó có Nga, Trung Quốc, Iran, Lebanon, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Oman, Pakistan... Hội nghị bàn thảo một loạt vấn đề nhằm tạo thuận lợi cho người tị nạn Syria trở về quê hương, nhất là tháo gỡ trở ngại do các lệnh trừng phạt chống Syria, tăng viện trợ nhân đạo và hỗ trợ tái thiết cơ sở hạ tầng sau xung đột. 

Phát biểu ý kiến khai mạc hội nghị, Tổng thống Syraia Bashar al-Assad nhấn mạnh, phần lớn người Syria tị nạn ở nước ngoài muốn trở về quê hương và ông tin rằng, hội nghị sẽ tạo nền tảng hợp tác để sớm chấm dứt cuộc khủng hoảng nhân đạo, đưa người tị nạn Syria trở về nhà, đóng góp khôi phục đất nước. Tuy nhiên, theo ông al-Assad, còn nhiều trở ngại với con đường trở về của người Syria, khi các lực lượng thù địch vẫn cản trở nỗ lực tái thiết của chính quyền Damas.

Thống kê của Ủy ban người tị nạn Syria cho thấy, xung đột kéo dài hơn chín năm qua đã khiến hơn 6,5 triệu người rời bỏ đất nước, hơn 6,1 triệu người phải sống tị nạn ngay trong lãnh thổ Syria. Người Syria di cư ra nước ngoài gặp muôn vàn khó khăn, trong khi những người lánh nạn ngay trong lòng đất nước cũng không kém phần cực nhọc. Tình hình nhân đạo ở Syria trầm trọng hơn do tác động của dịch Covid-19, tạo nhiều áp lực lên hệ thống y tế và nỗ lực khôi phục nền kinh tế vốn điêu đứng vì chiến tranh tàn phá và các lệnh trừng phạt. Trong bối cảnh ấy, nỗ lực đưa người tị nạn Syria trở về càng khó khăn hơn.

Sau hai ngày thảo luận, hội nghị nhất trí đánh giá, nhu cầu trở về của người tị nạn Syria là chính đáng và cấp thiết, các bên liên quan cần hỗ trợ và phối hợp chính quyền Damas giải quyết “hồ sơ người tị nạn”. Những điều kiện tiên quyết để triển khai nỗ lực này được nêu rõ trong Tuyên bố chung được đưa ra sau hội nghị. Trong đó, quan trọng nhất là tôn trọng và bảo đảm chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Syria, cũng như tuân thủ các nguyên tắc của Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế được công nhận rộng rãi. 

Các bên khẳng định, để người Syria có thể trở về, cuộc xung đột phải chấm dứt, song không phải bằng biện pháp quân sự, mà thông qua tiến trình chính trị do người Syria dẫn dắt và thực hiện, dưới sự hỗ trợ của LHQ. Hội nghị nêu bật quan ngại về khủng hoảng nhân đạo tại Syria và tác động nghiêm trọng của dịch Covid-19 tới tình hình kinh tế - xã hội, hệ thống y tế vốn gặp rất nhiều khó khăn do xung đột. Vì thế, các bên bác bỏ các lệnh trừng phạt đơn phương, vi phạm luật pháp quốc tế, nhất là đi ngược luật nhân đạo và Hiến chương LHQ. Các bên ghi nhận sự sẵn sàng của chính quyền Damas không chỉ mở đường, mà còn cam kết tạo điều kiện sống phù hợp cho người dân trở về. Hội nghị kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng viện trợ, giúp tái định cư người tị nạn Syria, hỗ trợ Chính phủ Syria trong các dự án tái thiết, nhất là khôi phục cơ sở hạ tầng, cấp điện, nước sinh hoạt và các dịch vụ y tế, xã hội...

Mục tiêu, nguyên tắc hồi hương người tị nạn đã được phác thảo. Song, con đường trở về của người Syria còn nhiều gian nan. Sự thiếu vắng một số đối tác và bên liên quan tại hội nghị vừa qua, như Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ hay Liên hiệp châu Âu (EU), cho thấy khó khăn phía trước khi sự hợp tác quốc tế là hết sức cần thiết, để bảo đảm các quyền cơ bản, quyền hợp pháp được hồi hương của người tị nạn Syria.

.